Yerel Tarih

Gümüşlük Yerel Tarih

Yerel halkın inancına göre; Myndos Antik kentinin sular altında kalmasının ardından, rumlar tarafından konuşlanılan eski karakaya’da; bugün 35 hane bulunur. Evler dönemin şartları ile toprak harçlı moloz taştan yapılmış daha sonraki dönemde kireç harçlı moloz taş kullanılmıştır. Rumların 1932 mübadelesi sonrasında bölgeyi terk etmesinin üzerine buraya göç eden Türk yörükler Örmece Dağı'nın eteklerine; Eski Karakaya'ya yerleşir.. Yunan saldırılarından dolayı sahil bölgesinde yaşama şansı olmayan yerli halk bağ ve bahçelerini deniz seviyesinde koruyabildikleri için, ekinlerini sulamak ve biçmek sebebi ile her gün aşağı iniyor ve hava kararmadan da evlerine dönüyor.

Kıtlık döneminin birebir yaşandığı o yıllarda köyde kimsenin ayakkabısı yok, bulguru yok, pirinci yok, yağı yok.. Yiyecek imkanının oldukça kısıtlı olduğu o günlerde yeldeğirmenlerinde öğütülen buğdaydan, saç üzerinde yapılan bazlamaların değeri çok büyük. Rüzgar olmadığı zamanlarda yeldeğirmeninde sabahlayarak 1 haftayı bulan sürelerde,rüzgarın çarkı çevirmesi beklenir imiş. Zaman içinde, kimisi kilim parçalarından ayakkabı yapmış kendine, kimisi çivili nalından. 1923 yılında Lozan Barış Antlaşmasının üzerine yapılan Türk-Yunan nüfus mübadelesinin ardından yunanlıların bölgeyi terk etmesi üzerine Eski Karakaya'dan Yalı Mevkii'ne inen köylü bağ ve bahçeleriyle daha rahat ilgilenirken, süngercilik ve balıkçılık imkanları da açılmış oluyor.

1950'li yıllarda Marshall yardımı ile elle çıkarılan su, yerini makinelere bırakıyor ve böylelikle en büyük kazancı sağlayan mandalin üretimi başlıyor. Harp dönemi kaçakçılığın da yaygın olduğu bölge zamanla gelişiyor ve zeytinyağı fabrikaları kuruluyor. Süngerciliğinde yüksek gelir getirmesi üzerine zamanla kalkınan halk, büyük gemilerle İstanbul ve İzmir'e mandalin ticareti yapmaya başlıyor. Kendi içinde genellikle takas ve yardımlaşma üzerine kurulmuş olan sistem, bölgenin dışarıdan göç almaya başlaması ve gelişimi üzerine değişim gösteriyor. 1990'lı yıllardan itibaren artık iyiden iyiye bir turizm bölgesi olan Gümüşlük mizacını bugünlere kadar taşıyabilmiş, Bodrum'un son kalelerinden biridir.